Πνευματική Αδελφότης Ελληνίδων Κύπρου

Γνωρίστε μας

Με ρίζες στην ιστορία και βλέμμα στο μέλλον

Με επίκεντρο τη γυναίκα και την πνευματική της καλλιέργεια, καθώς και την ευημερία του παιδιού, η Πνευματική Αδελφότης Ελληνίδων Κύπρου συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής και προσφοράς  και  συνεχίζει να ενώνει γενιές.

Το 1925 ιδρύεται στη Λευκωσία η Πνευματική Αδελφότης Ελληνίδων Κύπρου με πρωτοβουλία της  εκπαιδευτικού και λόγιας Περσεφόνης Παπαδοπούλου,  ως το πρώτο πνευματικό γυναικείο σωματείο της Κύπρου. Σκοπός του Σωματείου, όπως καθορίζεται στο πρώτο του καταστατικό (1926), είναι “…να ξυπηρετήσ καί προαγάγ τά πνευματικά καθόλου καί θικά δεώδη τς Κυπρίας, νισχύσ την πρός τά γράμματα καί τέχνας τάσιν ατς, προστατεύσ τήν ργαζομένην γυνακα, ναπτύξ δεσμούς γάπης, προστασίας καί κτιμήσεως διά τς στενς πικοινωνίας τν μελν το Σωματείου, σταχυολογουμένων ξ λων τν κοινωνικν τάξεων, πρωτοστατήσ δέ ες πσαν μορφωτικήν, θνικήν καί κπολιτιστικήν ν γένει δρσιν…”.

Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Σωματείου αποτελούσαν οι ακόλουθες: Περσεφόνη Παπαδοπούλου (πρόεδρος), Ελένη Χρίστου, Μερόπη Μ. Μαρκίδου, Αλεξάνδρα Ν. Ιακωβίδου, Μαρία Σ. Παυλίδου, Νίνα Πατίκη, Αγλαΐα Ε. Λουκαΐδου, Σοφία Θεοχαρίδου και Αυγούστα Κ. Λοϊζίδου.

Στα 100 χρόνια ζωής του το Σωματείο επικεντρώθηκε στην πνευματική καλλιέργεια της γυναίκας, την ενίσχυση του ρόλου της στην οικογένεια, την κοινωνία και την πολιτεία, την στήριξη στις αρχές και τις αξίες της πατρίδας και του ελληνισμού, και την μέριμνα για την ανάπτυξη και ευημερία του παιδιού ως ελπίδα του μέλλοντος.

Με την ίδρυσή της, η Πνευματική Αδελφότης Ελληνίδων Κύπρου λειτούργησε δύο Εσπερινές Σχολές για φτωχές εργαζόμενες, όπου αυτές μάθαιναν δωρεάν ανάγνωση, γραφή, αριθμητική, ιστορία, θρησκευτικά κ.α.  Παράλληλα,  ίδρυσε βιβλιοθήκη και σπουδαστήριο για μορφωμένες γυναίκες, όπου μια φορά την εβδομάδα γίνονταν συγκεντρώσεις, κατά τις οποίες αναλύονταν έργα Ελλήνων συγγραφέων, οργανώνονταν συζητήσεις, διαλέξεις, μουσικές εκδηλώσεις κ.α. Το Σωματείο δημιούργησε στη συνέχεια γυναικεία χορωδία και οργάνωσε επίσης την πρώτη έκθεση χειροτεχνίας και βιομηχανικών προϊόντων στην Κύπρο.

Ιστορικό

1925
Ίδρυση του Σωματείου

Η εκπαιδευτικός και λόγια Περσεφόνη Παπαδοπούλου, απόφοιτη του Αρσακείου και της Σορβόννης, ιδρύει στη Λευκωσία την Πνευματική Αδελφότητα Ελληνίδων Κύπρου (Π.Α.Ε.Κ), με στόχο την πνευματική και κοινωνική ανέλιξη της Κυπρίας γυναίκας. Στην ίδρυση συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Τσαμαντά, Αλεξάνδρα Ιακωβίδου, Μερόπη Μαρκίδου και Ελένη Χρήστου, μαζί με μια ομάδα μορφωμένων γυναικών της πρωτεύουσας. Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο εκλέγεται την ίδια χρονιά.

1926
Επίσημα εγκαίνια του Σωματείου/ Ίδρυση εσπερινών σχολών/ Ίδρυση βιβλιοθήκης και σπουδαστηρίου

Πραγματοποιείται η τελετή των εγκαινίων της Π.Α.Ε.Κ. με την ευλογία του Αρχιεπισκόπου Κυρίλλου Γ’. Το Σωματείο τίθεται υπό την προστασία της Ιεράς Συνόδου και αναπτύσσει από νωρίς πνευματικές και κοινωνικές δραστηριότητες.

Με την ίδρυσή της, η Πνευματική Αδελφότης Ελληνίδων Κύπρου λειτούργησε δύο Εσπερινές Σχολές για άπορες και αναλφάβητες εργάτριες στα Σχολεία του Αγίου Σάββα και του Αγίου Κασσιανού , όπου αυτές μάθαιναν δωρεάν ανάγνωση, γραφή, αριθμητική, ιστορία, θρησκευτικά κ.α.  Παράλληλα,  ίδρυσε βιβλιοθήκη και σπουδαστήριο για μορφωμένες γυναίκες, όπου μια φορά την εβδομάδα γίνονταν συγκεντρώσεις, κατά τις οποίες αναλύονταν έργα Ελλήνων συγγραφέων, οργανώνονταν συζητήσεις, διαλέξεις, μουσικές εκδηλώσεις κ.α.

1927
Πολιτιστική δράση και χορωδία

Η Π.Α.Ε.Κ. δημιουργεί γυναικεία χορωδία, η οποία αποτελεί τον χορό στην τραγωδία «Ιφιγένεια εν Ταύροις». Τα έσοδα της παράστασης διατίθενται για την οικονομική ενίσχυση άπορων μαθητριών.

1928
Πρώτη Έκθεση Χειροτεχνίας στην Κύπρο

Το Σωματείο διοργανώνει την πρώτη έκθεση χειροτεχνίας στο νησί, προωθώντας την εγχώρια παραγωγή και τα γυναικεία επαγγέλματα. Η πρωτοβουλία ενίσχυσε σημαντικά τη δημιουργική δραστηριότητα των γυναικών.

1930
Ίδρυση της Παιδικής Εξοχής Λευκωσίας

Η Π.Α.Ε.Κ. ιδρύει την Παιδική Εξοχή Λευκωσίας στην Κερύνεια, προσφέροντας σε άπορα και αδύναμα παιδιά διακοπές κοντά στη θάλασσα και φροντίδα για την υγεία και την ψυχαγωγία τους. Η δράση αυτή αποτέλεσε πρωτοποριακή κοινωνική πρωτοβουλία για την εποχή, φιλοξενώντας τα παιδιά στα Δημοτικά Σχολεία της Κερύνειας.

1934
Πρώτη εκπαιδευτική εκδρομή στην Αθήνα

Το Σωματείο πραγματοποιεί την πρώτη εκπαιδευτική εκδρομή στην Αθήνα για να επικοινωνήσει με τα γυναικεία σωματεία της, ιδίως με το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων.

1940
Το Σωματείο παρόν στις ιστορικές στιγμές του Έθνους

Το 1940 το Σωματείο απέστειλε ρουχισμό στην Ελλάδα για τις ανάγκες των στρατιωτών. Παράλληλα,  σε συνεργασία με άλλα σωματεία, οργάνωσε οδικούς εράνους καθώς και τη φιλανθρωπική γιορτή για τη Φανέλα του Στρατιώτη.

1953
Σεβέρειος Παιδική Εξοχή

Το φιλάνθρωπο ζεύγος Δημοσθένης και Αναστασία Σεβέρη δωρίζει οίκημα στη Γλυκιώτισσα Κερύνειας για τη λειτουργία της Παιδικής Εξοχής. Η Παιδική Εξοχή μεταφέρεται στο νέο κτήριο όπου φιλοξενούνται κάθε χρόνο εκατοντάδες παιδιά.  Από το 1963 το οίκημα χρησιμοποιείται από την Εθνική Φρουρά λόγω της στρατηγικής του θέσης.

1955
1955-1959 Απελευθερωτικός Αγώνας

Συμμετοχή στον απελευθερωτικό αγώνα

Τα μέλη της Π.Α.Ε.Κ. συμμετέχουν ενεργά στον Απελευθερωτικό Αγώνα και κάποια μέλη φυλακίζονται από τους Άγγλους.   Πέραν από την ενεργό συμμετοχή, το Σωματείο προσφέρει στον Αγώνα οργανώνοντας βοήθεια και επισκέψεις σε κρατητήρια και φυλακές.

1967
1967-1977 Παιδική Εξοχή στη Λεμύθου

Η παιδική Εξοχή λειτουργεί στις εγκαταστάσεις της Σχολής Μιτσή στη Λεμύθου

1974
Τουρκική εισβολή

Μετά την εισβολή και την προσφυγιά, η Π.Α.Ε.Κ. αναπτύσσει έντονη ανθρωπιστική δράση, στηρίζοντας προσφυγικές οικογένειες και κοινότητες που επλήγησαν από τα γεγονότα. Συγκεκριμένα, η Π.Α.Ε.Κ. θέτει υπό την προστασία της τον προσφυγικό συνοικισμό στις Βρυσούλες.

1975
Πορεία Γυναικών προς την Αμμόχωστο

Η Π.Α.Ε.Κ. συμμετέχει ενεργά στην ιστορική κινητοποίηση γυναικών που πραγματοποιείται για την επιστροφή των προσφύγων στις πατρογονικές τους εστίες. Η πορεία απέκτησε διεθνή απήχηση.

Περγαμηνή της Κύπρου

Το ίδιο έτος, το Σωματείο συνεχίζει τη δράση του για δικαίωση των προσφύγων με την συμμετοχή του στην επιτροπή που οργάνωσε τη Διακήρυξη Προσφύγων, γνωστή ως Περγαμηνή της Κύπρου, The Cyprus Scroll. To ιστορικό αυτό έγγραφο υπέγραψαν 150 χιλιάδες πρόσφυγες, ζητώντας την επιστροφή στις πατρογονικές τους εστίες, κάτω από συνθήκες ασφάλειας, και την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων κατοχής.

1976
Φιλοξενία εκτοπισμένων παιδιών από Μέριμνα Ποντίων Κυριών Θεσσαλονίκης

Το Σωματείο μεσολαβεί για να φιλοξενηθούν 61 εκτοπισμένα παιδιά από τις Βρυσούλες από την Μέριμνα Ποντίων Κυριών Θεσσαλονίκης στο Βέρμιο στην Παναγία Σουμελά για 3 εβδομάδες.

1979
1979 - 1986 Η Παιδική Εξοχή στον Πρόδρομο

Η Παιδική Εξοχή μεταφέρεται στις εγκαταστάσεις των Παιδικών Κατασκηνώσεων του Υπουργείου Παιδείας στον Πρόδρομο.

1992
Ίδρυση Μαθητικής Εστίας Φανερωμένης

Η Π.Α.Ε.Κ. δημιουργεί τη Μαθητική Εστία Φανερωμένης για παιδιά εργαζόμενων μητέρων του Δημοτικού Σχολείου Φανερωμένης. Στα παιδιά προσφέρεται σε καθημερινή βάση γεύμα και απογευματινό, φροντίδα και βοήθεια στη μελέτη τους από δασκάλες που εργοδοτεί η Π.Α.Ε.Κ. Η Μαθητική Εστία συνεχίζει τη λειτουργία της μέχρι το 2005 που τίθεται σε εφαρμογή ο θεσμός του Ολοήμερου Σχολείου.

2014
Εγκαίνια ιδιόκτητου οικήματος

Το Σωματείο εγκαινιάζει το αναπαλαιωμένο ιδιόκτητο κτήριό του στην οδό Βερενίκης 9 στη Λευκωσία, το οποίο κληροδοτήθηκε από τον ευεργέτη Δημήτριο Ισιδώρου Διαλεκτό. Από τότε, το κτήριο φιλοξενεί τις δραστηριότητες της Π.Α.Ε.Κ.

2015
90χρονα

Η Π.Α.Ε.Κ. γιορτάζει 90 χρόνια ζωής και προσφοράς με εκδήλωση στην αίθουσα εκδηλώσεων του Προεδρικού Μεγάρου.

2015
«Νύφες στο Λεβέντειο: Παράδοση και Μόδα στην Ελλάδα και στην Κύπρο»

Το Σωματείο, σε συνεργασία με το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, οργανώνει την Έκθεση «Νύφες στο Λεβέντειο: Παράδοση και Μόδα στην Ελλάδα και στην Κύπρο» με μια εντυπωσιακή συλλογή νυφικών από τα τέλη του 19ου αιώνα ως το 1974.

2024
50 χρόνια από την Τουρκική Εισβολή

Η Π.Α.Ε.Κ. οργανώνει σειρά παρουσιάσεων για τα κατεχόμενα μέρη μας: Κερύνεια, Μόρφου, Αμμόχωστος και Καρπασία, ομιλία από την κυρία Τιτίνα Λοϊζίδου για το δικαίωμα της ειρηνικής απόλαυσης της περιουσίας  και μια συγκινητική εκδήλωση αφιερωμένη στα εκτοπισμένα παιδιά (ενήλικες πια) από τις Βρυσούλες που φιλοξενήθηκαν το 1976 από την Μέριμνα Ποντίων Κυριών Θεσσαλονίκης

2025
100χρονα Π.Α.Ε.Κ.
  • Το Σωματείο διοργανώνει σειρά δράσεων και εκδηλώσεων για τον εορτασμό των 100χρονων του με κορύφωση την επίσημη εκδήλωση για τα 100 χρόνια ζωής και προσφοράς της Π.Α.Ε.Κ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Προεδρικού Μεγάρου
  • Θέσπιση ετήσιου βραβείου ύψους €500.00 σε άριστη φοιτήτρια της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου
  • Εκδήλωση αφιερωμένη στην Παιδική Εξοχή και την Μαθητική Εστία
  • Επίδειξη Μόδας «Γυναίκες- Υφάσματα- Ιστορίες»- οργανώνεται από το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας και τον Σύνδεσμο Φίλων Λεβεντείου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας και Λεβεντείου Πινακοθήκης με τη στήριξη της ΠΑΕΚ, επίδειξη μόδας με θέμα «Γυναίκες- Υφάσματα- Ιστορίες»  με ενδύματα των δεκαετιών 1920- 2000 που παραχωρήθηκαν από μέλη της Πνευματικής Αδελφότητας.
2026
Η Π.Α.Ε.Κ σήμερα

Η Π.Α.Ε.Κ., παρά τις προκλήσεις, συνεχίζει τις δραστηριότητές της τόσο στον τομέα της πνευματικής καλλιέργειας  όσο και στον τομέα ευημερίας του παιδιού και γενικότερα στον τομέα φιλανθρωπικής δράσης με τη διοργάνωση διαλέξεων, παρουσιάσεων, μουσικών βραδιών, κοπή βασιλόπιτας , εκπαιδευτικών και ψυχαγωγικών εκδρομών, και άλλων εκδηλώσεων, διαθέτοντας τα έσοδα για φιλανθρωπικούς σκοπούς (στήριξη άπορων οικογενειών, Νηπιαγωγείου Φανερωμένης και άπορων μαθητών Δημοτικών Σχολείων). Παράλληλα, είναι ενεργό μέλος του Επαρχιακού Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού Λευκωσίας (Ε.Σ.Σ.Ε.Λ.) και συμμετέχει στα προγράμματά του που στοχεύουν στην  παροχή βοήθειας σε δυσπραγούντες συνανθρώπους μας, όπως το «Υιοθετήστε μια οικογένεια» τα Χριστούγεννα και το Πάσχα.  Στηρίζει επίσης,  οργανισμούς κοινωνικής προστασίας.

Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο (2026)  του Σωματείου απαρτίζεται από τις κυρίες: Αγνή Ιακωβίδου (Πρόεδρος), Έλενα Νικολαϊδου (Αντιπρόεδρος), Αναστασία Ορφανού (Αντιπρόεδρος), Νάσω Μελιφρονίδου (Γραμματέας), Λευκή Μιχαηλίδου (Ταμίας) και Μέλη: Μαρίνα Πανταζή, Λέλλα Σπυριδάκι, Μάρω Μελιφρονίδου, Νταιάνα Ζαννέτου, Μαρία Ζαμπάρτα, Ιωάννα Κρέντου Μουσκίδου, Μαρία Κυθραιώτου Κολοκασίδου.

Διοικητικό Συμβούλιο

Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο (2026)  του Σωματείου απαρτίζεται από τις κυρίες: Αγνή Ιακωβίδου (Πρόεδρος), Έλενα Νικολαϊδου (Αντιπρόεδρος), Αναστασία Ορφανού (Αντιπρόεδρος), Νάσω Μελιφρονίδου (Γραμματέας), Λευκή Μιχαηλίδου (Ταμίας) και Μέλη: Μαρίνα Πανταζή, Λέλλα Σπυριδάκι, Μάρω Μελιφρονίδου, Νταιάνα Ζαννέτου, Μαρία Ζαμπάρτα, Ιωάννα Κρέντου Μουσκίδου, Μαρία Κυθραιώτου Κολοκασίδου.

Άδειες / Πιστοποιήσεις

Το σωματείο είναι νομίμως αναγνωρισμένο ως φιλανθρωπικό ίδρυμα από το Υπουργείο Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας.

PDF